بررسی اثرات طوفان های گرد و غبار بر زندگی بشر و محیط زیست

موضوع اصلی : مقالات محیط زیستی 5 / آبان / 1393    
ارسال کننده


بررسی اثرات طوفان های گرد و غبار بر زندگی بشر و محیط زیست
دکتر مجید رضایی بنفشه ، یوسف زارعی ، سعید زنگنه 
 
چکیده
گرد و غبار یکی از مهمترین پدیده های مخرب اقلیمی است که سالانه خسارات فراوانی را به سلامتی بشر ، محیط زیست، ساختمان ها، جاده ها و هوای شهرها وارد می نماید.در ایران نیز به دلیل دارا بودن سهم 23درصدی از طوفان های گرد و غبار جهان و انتقال گرد غبار از کشور های عراق و عربستان به ایران مطالعه آن ضروری می باشد. هدف از این مطالعه بررسی و تحلبل اثرات گرد و غبار بر روی زندگی بشر و اراته راهکارهایی برای کاهش اثرات این طوفان ها می باشد و روش تحقیق نیز به صورت کتابخانه ای و تحلیلی توصیفی می باشد. تخریب شدید زمین به طور میانگین در مناطق خشک جهان اتفاق می افتد. طوفانهای گرد و غبار نشان می دهد که فرسایش بادی در جهان رو به افزایش است، تغییراتی که توسط انسان ایجاد شده است از مهم ترین عوامل نگران کننده در افزایش طوفانها در برخی از مناطق است. وقوع فرسایش بادی در یک مکان تابعی از عوامل آب و هوایی در ارتباط با خاک و زمین، و مدیریت آن بر روی ساختار خاک، پوشش گیاهی  و کشت است. اقدامات برای مبارزه با طوفانهای گرد و غبار شامل کاهش تاثیر سرعت باد از طریق استفاده از کاهنده های باد شدید یا کمربند سبز ایمنی؛ حفاظت از ذرات خاک سست از طریق استفاده از باقی مانده های محصول و یا ورقهای پلاستیکی و یا چسپهای شیمایی ؛ و افزایش انسجام ذرات خاک به وسیله عملیات شخم مکانیکی و یا خاک مالچ می باشد. 
کلید واژه ها: طوفان های گرد و غبار، توزیع زمانی و مکانی، زندگی بشر،  محیط زیست.

1 رضایی بنفشه، مجید.دانشیار. عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز

2 زارعی، یوسف. دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه تبریز     yosef.zarei90@gmail.com

3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه تبریز زنگنه، سعید.
 
 
 
مقدمه
امروزه ظوفان های گرد و غبار یکی از مخاطرات طبیعی محسوب می گردد که آسایش ساکنین کره زمین را به ویژه در مناطق خشک و کم بارش کاهش داده و به طور مستقیم و یا غیر مستقیم بخش گسترده ای از جامعه بشری راتحت تاثیر قرار داده است، شناخت این پدیده و راهکارهای مقابله با آن می تواند خسارات ناشی از آن را کاهش دهد.نمونه هایی از این طوفان ها و اثرات آن در زیر آمده است. صحرای بزرگ، مهم ترین منبع از گرد و غبار در جهان است. در سراسر جهان کل تولید سالانه گرد وغبار 61 تا 366 میلییون تن براورد شده است. برای آفریقا، تخمین زده می شود که بیش از 100 میلیون تن گرد و غبار در سال به سمت غرب در طول اقیانوس اطلس پراکنده می شود(Middleton، 1986). براورد شده است که در مناطق خشک ونیمه خشک جهان، 24 درصد از ارضی کشاورزی و41 درصد از زمینهای مرتع از تخریب متوسط تا شدید زمین، تحت تاثیر فرسایش بادی قرار می گیرد(Rozanv، 1990). در سالهای اخیر، شواهدی وجود دارد که فراوانی طوفانهای گرد و غبار رو به افزایش است. برای مثال در چین فرسایش بادی قوی در مناطق نیمه خشک، در جایی اتفاق می افتد  که چرای بیش از حد و شخم مراتع، در اوایل قرن بیست افزایش یافته است (Zhu and Wang، 1993). هر سال پیش روی بیابان ناشی از فرسایش بادی، دفن 210000 هکتار زمین تولیدی در چین را سبب می شود(PRC، 1994). سی در سال 1998 نشان داد که تغییرات سالانه فروانی طوفانهای قوی یا بسیار قوی در چین به شرح زیر می باشد، 5 بار درسال 1950، 8 بار در سال 1960، 13 بار در سال 1970، 14 بار درسال 1980 و 20 بار در سال 1990 رخ داده است. تواریخ محلی مستند در چین نشان می دهد که طوفان گرد و غبار در ووی(wuwei) استان گانسو در 351 مورد رخ داده بود  و برخی از خانه ها را فرو ریخته و تلفات انسانی و حیوانی ثبت شده است (Wang Shi- gong و همکاران 2001). 
در ایران مطالعات فراوانی در مورد گرد و غبار صورت گرفته است که برخی از آنها به طور خاص سازکار های حاکم بر وقوع طوفان های گرد و غبار را بررسی کرده اند(ذوالفقاری و عابدزاذه، 1384؛ لشکری و کیخسروی، 1387). آبکار و همکاران(1390) در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که در ایجاد طوفان های گرد و غبار فعالیت انسانی مانند ساخت سازه های آبی، تغییرات پوشش گیاهی بیشتر از عوامل طبیعی موثربودند.  عزیزی و همکاران (1391) در تحقیق خود برای منشا یابی گرد و غبار درنیمه غربی ایران به این نتیجه رسیده‌اند که منشا گرد و غبار در این منطقه، شرق سوریه و شمال غرب عراق است و منبع دیگر گرد و غبار را مرکز عراق و بیابان های عربستان دانسته اند که بر منابع قبلی طوفان های گرد و غبار افزوده شده و افزایش روزهای گرد و غبار و مشکلات ناشی از آن را در ایران باعث شده‌اند. دراین مطالعه سعی شده است که تاثیر طوفان های گرد و غبار بر روی محیط زیست و زندگی بشر بررسی شود. 
 
 
   روش تحقیق
روش تحقیق در این پژوهش، ترکیبی از روش های کتابخانه ای، آزمایشگاهی و بررسی میدانی است که از طریق منابع متفاوت بدست آمده اند و روش بررسی آن ها از نوع " توصیفی – تحلیلی" بوده است.
 
 
  طوفانهای  گرد و غبار
پدیده گرد و غبار عبارت است از افزایش ذرات جامد معلق در جو به طوری که موجب تیرگی نسبی هوا شده میزان دید افقی یا دید عمودی کاهش یابد و رطوبت نسبی هوا نیز کمتر از 80 درصد باشد درات جامد بصورت معلق در جو زمین همواره وجود دارند اما تراکم این ذرات مانند هر متغیر جوی اگر از محدوده ای فراتر برود به مثابه یک حادثه غیر مترقبه جوی ظاهر شده و خسارت زا و خطرناک خواهد بود.
 
 
   مکانیک طوفانهای گرد و غبار
وقوع فرسایش بادی در یک مکان تابعی از عوامل آب و هوایی در ارتباط با خاک و زمین، و مدیریت ساختار خاک، پوشش گیاهی  و کشت است. قطر ذرات گرد و غبار  معلق کمتر از 1/ میلی متر و قطر ذرات خاک رس کوچک تر از 002/ میلی متر می باشند. این ذرات گرد و غبار در ارتفاعات تا 6 کیلو متر و در افق تا 6000 کیلو متر حمل می گردند. ذرات جهشی که بین 01/ تا 5/ میلی متر قطر دارند در سطح زمین حرکت می کنند.. ذرات باقی مانده یعنی بالاتر از 5/ میلی متر به صورت خزش منتقل می شوند. طی یک طوفان ذرات خزشی می تواند فاصله بیش از چند سانتی متر تا چند متر را طی کنند، ذرات جهشی از چند متر تا چند صد متر، و محدوده حمل  ذرات معلق از چند 10 متر تا هزاران کیلومتر می باشد(Wang- She gong و همکاران 1993). جوزف(1980) همرفت طوفان شن آندی  در شمال غربی هند مورد مطالعه قرار داده ونشان داده که دید افقی می تواند به سرعت از هزار متر به 200 متر و حتی 100 متر کااهش یابد. سرعت باد می تواند از 4 متر به 20 متر بر ثانیه افزایش یابد. دمای هوا می تواند تا 5 درجه  کاهش و رطوبت نسبی 10 درصد یا بیشتر افزایش یابد. در 20ام ماه می 1976 طوفان گرد و غبار در هند در گرفت و دید در فرود گاه دهلی نو از 4000 متر در فاصله 2 دقیقه به 280 متر کاهش یافت. دمای هوا از 38 تا 25 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی به سرعت از 31 تا 70 درصد افزایش یافته و سرعت باد از 73 تا 80 کیلومتر در ساعت شده بود.
 
 
     توزیع مکانی و زمانی جهانی طوفان های گرد و غبار
فراوانی طوفانهای و گرد و غبار در دنیا در 5 منطقه اتفاق می افتد که عبارت از سواحل، آسیای مرکزی، امریکای شمالی، افریقای مرکزی و استرلیا. 
شكل (1) توزيع جهاني شار گسيل هواويزهاي گرد و غبار  را درسطح جهاني و در منطقه ايران در سال 2000 را نشان مي دهد با ملاحظه شكل 1 مشخص است كه ايران سهم نسبتاً بزرگي را در گسيل ذرات گرد و غبار در كل كره زمين داراست كه اين سهم در سال 2000 ميلادي 23 % مي باشد . اين مسأله متأثر از وجود بيابانها و مناطق كويري در اين منطقه است كه درصد قابل ملاحظه اي از مساحت كل ايران را پوشش داده اند . در شكل (1) تمركز هواويزهاي گرد و غبار در مناطق بياباني مركزي و جنوب شرقي ايران به خوبي ديده مي شود . 

  Andhi 1
 
 
    
 
شکل(1) توزیع جهانی شار گسیل سالانه گرد و غبار(مشایخی و همکاران، بی تا)
 
(Yallon) (1996 نشان می دهد که شمال افریقا یک منبع گرد و غبار برای رسوب گرد و غبار در جنوب اروپا است. Peas و همکاران( 1998) نشان داده اند که مناطق خشک و نیمه خشک در اطراف دریای عرب یکی از منابع اصلی گرد و غبار جهانی می باشد و کشورهای عربستان، هند، پاکستان و ایران در رسوب گرد و غبار در دریای عرب مشارکت دارند.  
 
     تاثیر انسان برطبیعت و فرسایش باد
تغییرات ناشی از فعالیت بشر تا به حال مهم ترین عامل در افزایش نگرانی ها در ایجاد بلای طوفانهای گرد و غبار در برخی از مناطق است. با توجه به مطالعات قبلی فرسایش بادی در مناطق نیمه خشک، امریکا، افریقا، استرالیا، شرق نزدیک و بسیاری از مناطق آسیای مرکزی تنها می تواند ابعاد تهدید آمیزی باشد که به مرور زمان تعادل اکوسیستم انسان را مختل می کند. سیاستهای گذشته که بر کاربری اراضی و ارتقاء سیستمهای کشاورزی که غیر قابل تحمل بود علت ریشه ای بسیاری از بلاهای طبیعی بوده است.  
در سواحل غربی آفریقا رشد سریع جمعیت با نرخ سالانه 3 درصد در طول دهه های اخیر، تقاضا برای مواد غذایی را افزایش داده است. در این منطقه کشاورزان به جای تشدید سیستمهای کشاورزی، به عنوان مثال با استفاده از کودهای معدنی، تلاش کرده اند به منظور افزایش تولید، منطقه زیر کشت را گسترش دهند. سیستمهای آیش پایدار قبلی شکسته شده، عملکرد‌ها کاهش یافته و زمین های حاشیه ای که برای چرای جمعی استفاده می شد در حال حاضر نابود و لگد مال شده است. 
در بخش قابل توجهی از غرب اسیا، شمال آفریقا، مناطق زیادی از مراتع استپی نیمه چادر نشین سنتی که برای کشت جو به کار گرفته شده اند، با حذف پوشش گیاهی سطح خاک را در معرض فرسایش بادی قرار داده، که منجر به از دست دادن مقداری از خاکهای حاصلخیز کم عمق شده است. این امر موجب کاهش فوق العاده بهره‌وری خاک  و کیفیت زندگی شده است. لذا دولت سوریه، تبدیل استپ به کشت جو را ممنوع کرده است. حتی در ایالات متحده امریکا، بیش از چند دهه نیست که استراتژی حفاظت از خاک موثر و اختلا لهای مربوط به تماس بشر با طبیعت ظهور پیدا کرده است. از سال 1850 تا 1900، جمعیت دشتهای بزرگ ایالات متحده؛ 11برابر ا(حدود 700000 تا 8000000 میلیون) افزایش یافته است. بسیاری از این مهاجران کشاورزانند که چمن بومی را شخم زده بودند و محصولات را با استفاده روشهای شخم توسعه داده و در مناطق مرطوب کشت می‌کردند.  
 
 
     اثرات طوفانهای گرد و غبار 
طوفانهای گرد و غبار آب و هوایی خطرناک است و باعث ایجاد مشکلات بزرگی برای کشاورزی و زیست محیط و سلامت انسان در بسیاری از نقاط جهان شده است. همچنین هزینه های زیادی در مکانهای مختلف به دلیل وجود طوفانهای گرد و غبار و ایجاد می شود. این طوفانها مانند جزر و مد به جلو حرکت می کنند باعث پیشامدهای مختلفی می شوند از آن جمله از بین رفتن مزارع، برهنه شده استپها، صدمه دیدن حیات حیوانی، کاهش درجه حرارت، پر شدن کانالهای آبیاری، مسدود شدن جاده ها، پوشش خطوط راه آهن و پایین آمدن کیفیت آب رود خانه و نهرها، همچنین کیفیت هوا را تحت تاثیر قرار می دهد و اتمسفر را آلوده، و به تاسیسات استخراج معدن و ارتباطات آسیب می زند و روند بیابان زایی زمین را تسریع و باعث آلودگی محیط زیست و تخریب عظیم محیط زیست و محیط زندگی می شود(Wang Shigong و همکاران 2001). 
 
 
    طوفان گرد و غبار و تاثیر آن بر بهره وری خاک
مطالعات انجام شده در سطح مزرعه در مقیاسهای بزرگ منطقه ای به وضوح نشان دادکه طوفانهای گرد و غبار در دراز مدت باعث تخریب خاک و کاهش بهروری آن می شود. ذرات منتشر شده به هوا و جو نشان دهنده از دست دادن بخشی از حاصلخیز ترین خاکهای سطحی است که فرسایش بادی می‌تواند این خاکها را از منبع تولید خود مسافتهای طولانی جابجا کند(Pewe، 1981). محاسبات دید و میزان سرعت بادهای گرد و غباری در کمتر 100 کیلومتر در مرکز 8 ایستگاه آب و هوایی در سرا سر استرالیای جنوبی، نشان داده که توده گرد و غبار حمل شده به جو بالا بیش از 10 میلیون تن گرد و غبار بود(Butler، Davis و Leys، 1995). طوفان گرد و غبار عمده ترین تاثیر خود را در داخل جو ایجاد می کند و قابل توجه ترین آنها کاهش دید است، البته کاهش دید بسته به شدت طوفان متفاوت است لذا شدت این طوفانها از یک گرد و غبار خفیف تا یک ابر بزرگی از گرد و غبار می تواند متفاوت باشد، در بدترین موارد دید را می تواند به چند متر کاهش دهد و این می تواند خطری بزرگ به هواپیما و در برخی موارد به رانندگان باشد.
 
 
    خسارت اقتصادی طوفان گرد و غبار
Yang Gengsheng و همکاران (2001) گزارش دادند که در چین 373000 هکتار از محصولات کشاورزی نابود شده اند 16300 هکتار از درختان میوه آسیب دیده و هزاران مورد از گلخانه ها و سوله های پلاستیکی مالچ شکسته شد. و حدود 120000 
راس از حیوانات کشته شده اند. بیش از 1000 کیلو متر از کانالهای آبیاری با تجمع گرد و غبار پر شد. و بسیاری از منابع آب از قبیل مخازن، سدها، حوضه، کانالهای زیر زمینی و مسیل های کنترل سیل با گل و لای پر شدند. در کشور کانادا سالانه حداقل 161 میلیون تن خاک به دلیل فرسایش بادی از دست می رود.و هزینه های سالانه فرسایش بادی در مزارع ایالت پریری در حدود 249 میلیون امریکا است. Sparrow (1984) چنین استدلال کرد که حدود 58 درصد از نابودی کل خاک با توجه به فرسایش بادی و آبی به صورت محافظه کارانه از 161 میلیون تن مربوط به فرسایش بادی باشد. 
 
 
     مهاجرت دسته جمعی
بروز طوفانهای گرد و غبار بیش از چندین سال،  می تواند به از دست رفتن کل بهره وری خاک و مهاجرت نیروی روستایی منجر گردد. از انجا که در اثر طوفان گرد و غبار 1930 بول(Bowl)  میلیونها هکتار از زمینهای کشاورزی غیر قابل استفاده شد و صدها تا هزاران نفر مجبور به ترک خانه های خود شدند(Hart،1981؛ Lee و همکاران،1999). مهاجرت از بول به دلیل گرد و غبار، بزرگ ترین مهاجرت در طول تاریخ امریکا بوده است(Bonnefield، 1979) در سال 1940، 5/2 میلیون نفر از ایالت پلین  مهاجرت کرده اند و ازاین تعداد 200000 نفر به کالیفرنیا نقل مکان کرده اند.
 
 
    اثرات بهداشتی 
گرد و غبار به عنوان یکی از مهم تر ین اشکال آلودگی های جوی از ابعاد مختلفی مورد توجه محققان قرار گرفته است. بررسی رابطه گرد و غبار در هوای مناطق مرکزی ایران با مشکلات بهداشتی و پزشکی مانند بروز بیماری های ریوی، تفسی و بیماری چشمی قابل توجه است(ذوالفقاری، عابدزاده، 1384). داده های منتشر شده از استرالیا جنوبی نشان می دهد که هزینه فرسایش بادی و طوفانهای گرد و غبار به احتمال زیاد سالانه میلیونها دلار می رسد. هزیینه های از قبیل تمیز کردن خانه، روزهای از دست رفته به دلیل بیماری(یا ناتوانی برای رسیدن به کار) هزینه های پروازهای لغو شده. از جمله هزینه های تاثیر گذار، هزینه های قابل توجهی که با بروز اسم در افراد حساس به وجود می اید. به عنوان مثل در استرالیای جنوبی اگر 5/8 روز در سال گردوغبار ایجادگردد برای بروز بیماری اسم کافی است(Williams and Young، 1999). نتیجه گبری شده است که تا 20 درصد از مشکل اسم این ایالت را می توان به گرد غبار موجود در هوا ارتباط داد.
 
 
 
   تاثیرات در آب و هوا
بخشی از گرد و غبار داری اثرات قابل توجهی در بیلان تابشی است. ذرات گرد و غبار به دو طریق با تاثیر بر تابش در آب و هوا موثر است، در قسمت اول به طور مستقیم یعنی از طریق انعکاس و جذب تابش خورشیدی و به طور غیر مستقیم از طریق تغییر ویژگیهای تابش و افزایش ابرها. با توجه به خواص گرد و غبار و اینکه در چه بخشی از اتمسفر یافت می شوند، می تواند نور خورشید را به فضا منعکس کرده و به دو طریق باعث خنک شدن هوا گردد: به طور مستقیم آنها منعکس کننده نور خورشید به فضا، در نتیجه مقدار انرژی رسیده به سطح را کاهش می دهند و به طور غیر مستقیم آنها به عنوان هسته تراکم عمل کرده و در نتیجه باعث تشکیل ابر می شوند(Peas و همکاران، 1998). ابرها به عنوان یک"پوشش اتمسفر" تابشهای موج بلندی که از سطح زمین ساطح می شود به دام می اندازد. بنابراین طوفانهای گرد و غبار دارای پیامدهای محلی، ملی و بین المللی در مورد گرم شدن کره زمین هستند. تغییرات آب و هوایی به نوبه خود می تواند محل و قدرت منابع گرد و غبار را تغییر دهد.

1  :Plian
 
 
    اثرات مثبت طوفان های گرد وغبار
 مواد معدنی گرد و غبارها، نقش مهمی در تامین مواد مغذی و ریزمغذی اقیانوس ها و اکوسیستم های زمینی دارد. آهن موجود در مواد معدنی گرد و خاک بیابانها، مواد مغذی حیاتی اقیانوسها که دچار کمبود آهن هستند را تامین می کند. علاوه بر این تحقیقات نشان داده است که تاج پوشش بسیاری از جنگلهای حاره ای امریکای جنوبی و مرکزی مقدار زیادی از مواد مغذی خود را از گرد و غبارهایی که از صحرای شمال افریقا که از فراز اقیانوس اطلس به این مناطق منتقل شده است تامین می کند. گاهی گرد غبار صحرا به ایالت فلوریدا در ایالات متحده می رسد باعث تیرگی جو و ناپدید شدن خورشید می شود. گرد و غبار از بیابانهای چین به آبهای نزدیک هاوایی در اقیانوس آرام جنوبی منتقل می شود و با حل شدن در این آبها باعث افزایش بهرمندی موجودات ریز و شناور آزاد در سطح این آبها می گردد(NOAA، 1999). این تحقیقات نشان می دهد که فرآیندهای حمل گرد و غبار بخشی جدایی ناپذیر از اکوسیستم جهانی را تشکیل می دهند. Swap و همکاران(1992) نشان دادند که هر طوفان گرد و غبار در صحرای افریقا می تواند 480000 تن و گرد و غبار را به بخشی از شمال شرقی دره آمازون پراکنده می کند. و حمل سالانه حدود 13 میلیون تن است، به این معنی که تجمع و گرد و غبار 190 کیلوگرم در هر هکتار در هر سال در این منطقه می باشد و تخمین زده شده است که همراه با تجمع این گرد و غبار حدود 1-4  کیلو گرم فسفات منتقل شده و در این منطقه در هر هکتاردر هرسال انباشته شده است. می توان در نظر گرفت که میزان تولید از جنگلهای بارانی در آمازون به فسفر و عناصر دیگر منتقله همراه با طوفانهای گرد و غبار از صحرای بزرگ آفریقا بستگی دارد. گرد و غبار که تا حدودی قلیایی هستند در طول مسیر حمل خود از مناطقی که بارانهای اسیدی اسیب های خاصی را بر این مناطق وارد آوردند را جبران می کند. 
 
 
     اقدامات لازم به منظور مبارزه با طوفان  گرد و غبار
اقدامات لازم به منظور مبارزه با طوفان های گرد و غبار در جلوگیری از برداشت گرد و غبار از منابع منطقه ای اغلب نسبت به رفع تپه های ماسه ای شکل گرفته و انباشت شده ارزان تر و موثر تر است. در واقع این اقدامات بر جنبه های زیر متمرکز می باشد: 
کاهش سرعت باد از طریق استفاده از باد شکن یا کمربندهای حفاظتی 
حفاظت از ذرات خاک سست با استفاده از باقی مانده های محصولات یا ورقهای پلاستیکی و یا چسپ های شیمیایی
افزایش انسجام ذرات خاک با عملیات شخم مکانیکی یا خاک مالچ
 
 
 
     استفاده از باد شکن یا کمربندهای حفاظتی
باد شکن به عنوان هر ساختاری که سرعت باد را کاهش می دهد تعریف شده است(Rozenberg، 1974). و معمولا با منابع طبیعی رویشی در برابر باد همراه است. باد شکن می تواند به عنوان یک جز یا یک سیستم از اجزائی که از طریق حضور خود در مقابل جریان هوا اثر سرعت باد را کاهش دهد. موانع باد می تواند فرسایش بادی را از طریق کاهش سرعت باد در سراسر حوزه کنترل می کند و همچنین می تواند سرعت باد را تا فاصله 20 برابری ارتفاع باد شکن تا 50 درصد کاهش دهد(Skidmore، 1986). کمربند سبز ایمنی مزایای بسیاری برای کشاورزان دارد که از آن جمله کاهش فرسایش خاک، افزایش محصول، کاهش استرس دام، ایجاد خدمات برای تعمیر و نگهداری آن و صرف جویی انرژی است.(Forman and baudry، 1984؛ Loucks، 1984؛ USDA، 1989). علاوه بر این کمربندهای حفاظتی گیاهی برای تفریح و استراحتگاه مهم است( Cable and cook، 1990) این تفریح و سرگرمی در کمربند سبز ایمنی می تواند اثرات اقتصادی مهم داشته باشد. علاوه بر این پوشش حفاظتی گیاهی تاثیر مثبتی بر روی زیبا شناسی چشم انداز دارد(Cook and Cable ، 1995).
 
 
    استفاده از باقی مانده های محصول
باقی ماندههای محصول سطحی به تثبیت خاک با کاهش از دست دادن آب خاک و نیروی فرسایشی باد و حفاظت خاک از کاهش تعداد ذرات نمکی کمک می کند. پس ماندهای محصول با سایه اندازی و حفاظت زمین از بادهای خشک تبخیر را کاهش می دهد(Van doren and Allmarsas، 1994). Bilbro and Fryrear(1994) نشان دادکه باقی مانده های عمده‌ی محصولات در حفاظت خاک از فرسایش بادی بسیار موثرتر از باقی مانده های محصول در سطح است. بهبود مدیریت بقایای گیاهی، عملی کارآمد و مقرون به صرفه برای مسائل مربوط به حفاظت از خاک، کیفیت آب، پایداری، و افزایش چرخه مواد مغذی می باشد. (Unger 1994؛ Steiner 1994). 
  
 
 
     استفاده از کشت مکانیکی
افزایش انسجام ذرات خاک با عملیات شخم مکانیکی و یا خاک مالچ یک استراتژی موثر است، اما این کار باید با مراقبت های ویژه و با در نظر گرفتن شرایط آب و هوا و خاک انجام گیرد. برای حفظ بافت سطحی خاک  انجام موارد زیر ضروری است استفاده از ادوات کشاورزی ویژه مانند گاو آهن قلمی و یا حفظ زبری و ناهمواری زمین.
 
 
 
      نتیجه گیری
فراوانی وقوع طوفانهای گرد و غبار در جهان و ایران  رو به افزایش است به طوری که سهم ایران از این طوفان ها 23 درصد است.و این طوفانها اثرات قابل ملاحظه ای در زندگی جوامع بشری دارد از جمله کاهش بهره وری کشاورزی در کوتاه مدت، و خسارات بهروری خاک در دراز مدت. با وجود این مشکل رو به رشد و نیاز به مقابله با آن به صورت فوری لازم است. نمونه های بسیار کمی از استراتژیهای جامع و دراز مدت برای مبارزه با طوفانهای گرد و غبار وجود دارد.  تلاش های گذشته در این زمینه به دلیل عدم مشارکت جوامع آسیب دیده در برنامه ریزی و اجرای استراتژی برای مبارزه با فرسایش بادی با موفقعیت محدودی همراه بود. با توجه به پیچیدگی استراتژیهای کنترل فرسایش بادی نیاز به یک رویکرد یکپارچه مشارکتی و میان رشته ای است که باید بر اساس حفظ حاصلخیزی خاک، شیوه های مدیریت زمین، توسعه سیاست های ظرفیت برداشت، تصرف زمین و حفاظت خاک، افزایش آگاهی از ادراکات کشاورز و درک بهتری از دانش محلی باشد. فرسایش بادی فقط یک مشکل محلی نیست بلکه دارای پیامدهای منطقه ای و حتی جهانی می باشد. از این رو موفقیت های گذشته در سطح ملی و منطقه ای از سازمانهای ملی و بین المللی جمع آوری شده، و باید بر این اساس، شرایط و ضوابط منجر به اطمینان از موفقیت پروژه های آینده  پر رنگ تر شود.
 
 
 
    منابع
1. آبکار، ع، ا؛ محب علی، ن؛ جیرنده، ع؛ آبکار، ا. 1390. شناسایی کانون‌های برداشت و تاثیر تغییرات پوشش گیاهی در بروز  طوفان های گرد‌و ‌غبار با استفاده از فناوری سنجش از دور و GIS. همایش ملی ژئوماتیک 90 
2. عزیزی، ق؛ شمسی پور، ع،ا؛ میری، م؛ صفرراد، ط. 1391. تحلیل آماری همدیدی پدیده گرد و غبار در نیمه غربی ایران. مجله 
   محیط شناسی. سال 38، : 134-123    
3. لشکری، ح؛ کیخسروی، ق. 1387. تحلیل آماری و سینوپتیکی طوفان های گرد و غبار استان خراسان رضوی در فاصله زمانی (2005-1993). مجله پژوهش های جغرافیایی طبیعی: 33- 17
4. ذوالفقاری، ح؛ عابدزاده، ح. 1384. تحلیل سینوپتیکی طوفان های گرد وغبار در غرب ایران. جغرافیا و توسعه. 188-173
5. مشایخی، ر؛ ایران نژاد، پ؛ علی اکبری بیدختی، ع؛ فایشر، ی. بی تا. بررسی چشمه های گسیل اجزاء مختلف هواویز در منطقه    ایران با استفاده از  AeroCom. سیزدهمین کنفرانس ژئو فزیک ایران.357-354
6. Bilbro JD, Fryrear, DW (1994) Wind erosion losses as related to plant silhouette and soil  cover. Agron. J. 86:550–   553      
7. Bonnefield P (1979) The Dust Bowl: Men, Dirt, and Depression. University of New Mexico Press
8. Cable TT (1991) Windbreaks, wildlife and hunters. In: Rodiek JE, Bolen EC (ed.) Wildlife and Habitats in Managed    Landscapes, Island Press.Washington, DC, pp 34–55     
9. Cable TT, Cook PS (1990) The use of windbreaks by hunters in Kansas. Journal of Soil & Water Conservation 45(5):575–577
10. Cook PS, Cable TT (1990) The economic value of windbreaks for hunting.Wildl. Soc. Bull. 18:337–342
11. Cook PS, Cable TT (1995) The scenic beauty of shelterbelts on the Great Plains. Landscape and Urban Planning 32:63–69
12. Fryrear DW (1971) Survival and growth of cotton plants damaged by windblown sand. Agron. J. 63(4):638–642
13. Lee JA, Gill TE, Mulligan KR (1999) The 1930s Dust Bowl: The Relative Roles of People and the Physical Environment. Geological Society of America Abstracts and Programmes
14. Michels K, Armbrust DV, Allison BE, Sivakumar MVK (1995a)Wind and wind-blown sand damage to pearl millet. Agron. J. 87: 620–626
15. NOAA; As reported on the web-site on 09-12-99 (http://www.noaa.gov/); 1999People’s Republic of China (PRC) (1994) China 21st Agenda, China Environmental Science Press, Beijing, China
16. Pease P, Vatche P, Tchakerian N, Tindale N (1998) Aerosols over the Arabian Sea: geochemistry and source areas for aeolian desert dust. Journal of Arid Environments 39: 477–496
17. Péwé TL (1981) Desert dust: an overview. Geological Soc. of Amer., Spec. Pap., 186, 1–10
18. Swap R (1992) Saharan dust in the Amazon Basin. Tellus, 44B, 2: 133–149
19. Trushkovsky AA (1959) The stage of overgrowing Terek and Kuma sands. Botanical Journal 44(5):128 - 133. (In Russian)
20. V, Lu Qi (ed.) Global alarm: dust and sandstorms from the World’s Drylands. RCU of the United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD), Bangkok
21. Van Doren DM Jr, Allmaras, RR (1978) Effect of residue management practices on the soil physical environment, microclimate, and plant growth. p. 49–83. In: OschwaldWR(ed).
22. Wang Shi-gong, Dong Guangrong, Shang Kezheng, Chen Huizhong (2001) Progress of research on understanding sand and dust storms in the world. In: Yang Youlin, Squires
23. Yaalon D (1996) Comments on the source, transportation and deposition of Saharan Dust to Southern Europe. Journal of Arid Environments 36: 193–196
24. ZhuZ,WangT(1993)Trendsof desertificationandits rehabilitationin China. Desertification Bulletin, 22:27–30
 
 
 
 
 
 
 
Effects of dust storms on human life and the environment
Majid Rezaei Banafshe , Yousef Zarei , Saeed zangeneh 
Abstract
Dust is one of the most climate-destructive phenomena annual frequency of damage enter to human health, the environment, buildings, roads and urban air. In Iran, due to its 23 percent share of global dust storms and dust transported from Iraq and Saudi Arabia to Iran, it is essential reading. The aim of this study was to examine the effects of dust on human life and Solutions strategies to reduce the impact of these storms and The research method is descriptive and analytical as well as a library. Severe degradation of land happens in world arid regions of the average. dust storms indicates that Wind erosion is increasing in the world, Changes caused by humans is the most important factors in the alarming increase in storms in some areas. Wind erosion occurs in a function space weather factors related to soil and land and management on soil structure, vegetation and cultivate. Measures to combat the dust storms, including reducing the impact of strong wind or wind speed reducer through the use of green belt safety; Loose soil conservation through the use of crop residues or plastic plates or chemical Adhesives; And increase the cohesion of soil particles by mechanical plow or Soil Mulch.
Keywords: dust storms, distributed in time and space, human life, the environment.

    Associate prof. Dept. of Geography of Tabriz University 1
    2 climatology PhD student of Tabriz University
    3 climatology PhD student of Tabriz University

 

5644 بازدید
نظرات بازديد كنندگان:


  • میهمان height=
    میهمان | امتياز 0
    عالی بود واقعا ممنون
  • میهمان height=
    میهمان | امتياز 0
    khob bod
  • میهمان height=
    میهمان | امتياز 0
    aliiii bood
  • میهمان height=
    میهمان | امتياز 0
    عالی بود
ارسال نظر

نام:
ایمیل:
متن:
كد امنيتي:
درج کد امنیتی: