ویژگی‌های کودکان لجباز و توصیه‌هایی برای والدین و هفت راه برای درمان لجبازی

موضوع اصلی : اصول نگهداری کودکان 19 / فروردین / 1393    
ارسال کننده


یک روانشناس کودک با اشاره به اختلال لجبازی و نافرمانی در کودکان، «نه گفتن» مدام، جر و بحث، ناسازگاری و نارضایتی را ویژگی‌های این کودکان برشمرد و ایجاد استقلال از سوی والدین را در پیشگیری از این اختلال موثر عنوان کرد.

به گزارش نامه نیوز مهناز استکی در گفت‌وگو با  فارس اظهارداشت: کودکانی که بسیار منفی تلقی می‌شوند و در پاسخ به کنش‌های محیطی حالت خصمانه دارند دچار اختلال لجبازی و نافرمانی هستند،این کودکان همیشه در حال «نه گفتن» هستند.

وی افزود: اگر بر اساس میل درونی آنها نیز رفتار شود باز ناراضی هستند و مدام با بزرگسالان جر و بحث می‌کنند. این کودکان با بچه‌های دیگر سازگاری ندارند و مدام در حال مشاجره هستند.

این متخصص بهداشت روان با اشاره به تشخیص افتراقی این اختلال با اختلال «سلوک» گفت: در اختلال سلوک هنجارهای اجتماعی زیر پا گذاشته می‌شود و حیوان آزاری و کارهای خطرناک دیده می‌شود در حالی که کودکانی که دچار اختلال لجبازی و نافرمانی هستند این ویژگی‌ها را ندارند.

این روانشناس پر توقعی و ناراضی بودن را از دیگر ویژگی‌های کودکان مبتلا به ابتلا به لجبازی و نافرمانی برشمرد و اظهارداشت: این کودکان مدام در حال داد زدن هستند و خودشان هم نمی‌دانند که چه می‌خواهند بنابراین بیشتر اوقات دچار ناکامی می‌شوند.

وی تصریح کرد: گاهی خانواده‌ها بچه‌های را امر و نهی می‌کنند و این موجب نافرمانی آنها در آینده می‌شود.

استکی عامل زیستی را در ابتلا به این اختلال موثر دانست و افزود: ممکن است نشانه‌هایی برای لجبازی در این کودکان وجود داشته باشد که مبنای زیستی دارد همچنین اعتماد به نفس این کودکان پایین است و والدین معمولاً این کودکان را یکدنده خطاب می‌کنند.

وی ادامه داد: نشانه‌های این اختلال از 3 یا 4 سالگی شروع می‌شود اما تشخیص قطعی در 7 یا 8 سالگی است، ممکن است اختلال کوتاه مدت باشد یا ادامه یابد.

این متخصص بهداشت روان درمان اختلال لجبازی و نافرمانی را براساس تمرکز بر کودک و سیستم خانواده متفاوت دانست و افزود: باید به والدین آموزش دهیم تا تغییر رفتار را در کودک به وجود آورند، تنبیه موجب ماندگاری رفتار می‌شود همچنین اگر مشکل زیستی وجود داشته باشد باید با روانپزشک کودک و نوجوان مطرح شود، در مورد بزرگسالان نیز درمانهای رفتاری شناختی می‌تواند موثر باشد.

وی تصریح کرد: برای پیشگیری باید اجازه دهیم تا کودکانمان قدری مستقل باشند، گاهی اضطراب مادر موجب عدم استقلال کودک می‌شود و آرام آرام او را لجباز و نافرمان می‌کند، بهتر است والدین از توهین به کودک در هر مرحله‌ای بپرهیزند.

این روانشناس کودک اظهار داشت: گاهی کودکان در پاسخ به مشاجرات والدین لجبازی و نافرمانی می‌کنند از طرفی ممکن است لجبازی در والدین نیز دیده شود و به صورت الگوی رفتاری برای کودکان ایجاد شده باشد.

وی افزود: متاسفانه گاهی والدین کودکان مبتلا را به رشوه‌ خواری عادت می‌دهند و از آنها می‌خواهند در قبال انجام کارهای مورد نظر آنها پاداش دریافت کنند.

استکی با اذعان از والدینی که نسبت به خواسته‌های کودکان بی‌توجه هستند گفت: شواهد نشان می‌دهد والدین در پاسخ به خواسته‌های کودک بی‌تفاوت هستند و او را خشمگین می‌کنند و بعد از اینکه او سر و صدا راه انداخت به او پاسخ می‌دهند که این رفتار می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به اختلال لجبازی و نافرمانی در کودک شود.

وی خاطرنشان کرد: چنانچه این اختلال درمان نشود تثبیت شده و دیده می‌شود، برخی افراد بزرگسال خشم درونی خود را به صورت پرخاشگری نسبت به دیگران با تغییر شکل نشان می‌دهند که ریشه در همین اختلال دوران کودکی دارد.
 
 
 
 
 
هفت راه برای درمان لجبازی در کودکان
 
 
** پنجره ی اول :

مستقّل بارآوردن کودک: در برخورد کلّی در زندگی باید طوری با کودک رفتار کرد که او بتواند در امور روزمره ی خود به طور مستقّل و گاهی بدون نیاز به دیگران تصمیم بگیرد. البتّه فشارهای منفی را نباید در این خصوص وارد کرد ، بلکه باید با راهنمایی های به جا تذکّر داد و روش های صحیح را به موقع به او آموزش داد.

** پنجره ی دوم :

کودک را تا حدّ امکان وادار به عجله و شتاب زدگی نکنیم . معمولا” خانواده ها در چند کار ، کودک را ناخواسته یا خواسته به عجله و شتابزدگی وادار می کنند که بیشتر مواقع عدم آگاهی والدین در تشدید آ ن ها ، دخالت مستقیم دارداز جمله چیزهایی که می توان در این رابطه یاد آور شد:

الف – حمّام کردن :
در دوران طفولیّت عدم آشنایی والدین به خصوص مادر از مسایل تربیتی باعث می شود به جای فراهم آوردن محیطی شاد و مفرّح هنگام استفاده از حمّام ، آن را به محیطی درد آور و وحشتناک برای او تبدیل می کند. برای این کار بهتر است اجازه بدهیم کودک ابتدا خوب بازی کند و در همان حال با شعرها و قصّه های کودکانه شروع به شستن او کنیم و ضمنا” اجازه دهیم تا کودک حتّی برخی از اسباب بازی های خود را به حمّام بیاورد و با آن ها مشغول بازی شود.

ب- مهمانی رفتن:
همان طور که ما بزرگ ترها قبل از رفتن به مهمانی یا گردش نیاز داریم خود را آماده کنیم ، فرزندان ما هم نیاز دارند که آماده شوند. البتّه نیاز آن ها با نیاز ما اندکی تفاوت دارد. پس بهتر است زمان رفتن به مهمانی یا گردش را یک ساعت قبل از حرکت به کودک یادآور شویم تا بتواند با کمک بزرگ ترها آماده شود. متاسفانه بعضی از والدین کمی قبل از حرکت به کودک می گویند آماده شود و این کار باعث لجبازی و مخالفت او می شود. چون دایم به او تذکّر می دهیم که زود باش ، سریع تر، دیر شد و… به جای این که سرعت کودک را برای آماده شدن بیشتر کنیم ،‌باعث می شویم که مخالفت کند.

ج – غذا خوردن ، خوابیدن و …: بهر حال کودک مانند افراد بزرگسال نمی تواند از نیروی تفکّر و حرکت در یک زمان استفاده کند و والدین باید بدانند زمان تفکّر و انجام کارها در کودکان به سعه ی صدر بیشتری نیاز دارد.

** پنجره ی سوم:

رشوه ندادن و حذف پاداش کودک لجباز : اگر کودک برای رسیدن به مطلوب خود چه درست و چه نادرست شروع به گریه کردن و یا داد کشیدن بکند و از این راه بخواهد به خواسته ی خود برسد و والدینی که به اصطلاح حوصله ی ندارند با دادن امتیاز ( رشوه ) به کودک ، او را ساکت می کنند ، باعث پرورش لجبازی در او می شوند. پس باید پدر به خصوص مادر از دادن هرگونه رشوه و پاداش به کودک خوداری کند. البتّه تشویق برای کارهای خوب و مثبت کودک با رشوه دادن فرق دارد. تشویق باعث رشد اعمال نیک و حرکت به سوی ترقِّی می شود. امّا باید توجّه داشت که تشویق و پاداش ، باید به اندازه و درخور کار او باشد.

** پنچره ی چهارم :

عدم توجّه و نادیده گرفتن رفتار کودک لجباز : گاهی بهتر است وقتی فرزندمان شروع به داد و بیداد می کند خیلی خونسرد و بی توجّه از کنار مسئله عبور کنیم به طوری که یا متوجّه نشده ایم و یا موضوع برایمان اهمّیّت ندارد.

** پنجره ی پنجم :

برقراری آرامش و امنیّت در خانواده: به هر حال در هر خانواده مسایل و مشکلاتی به وجود می آ ید که منجر به بحث و گفت و گو می شود. والدین باید بدانند که تمام مسایل گره هایی هستند که به وسیله ی دست باز می شوند. یعنی به جای بحث و متّهم کردن دیگران ، آرام و بدون بر هم زدن امنیّت خانواده به خصوص کودکان ، مشکلات و مسایل را می توان به راحتی حل کرد، به طوری که هم خود و هم دیگران از نوع گفت و گو ها لذّت ببرند.

** پنجره ی ششم:

راهنمایی ” آری ” امّا دخالت “ خیر” : هیچ کس از دخالت کردن دیگران در امور زندگی خوداحساس رضایت و خشنودی نمی کند. پدر و مادر از همان شروع تربیت باید حرکت صعودی خود را بر پایه ی راهنمایی قرار دهند تا کودک بتواند کم کم راه صحیح زیستن را تشخیص دهد. دیگر قابل پذیرش نیست که من : ” من می گویم این طور باش ، من می گویم این جا نرو و… بلکه ارشاد و راهنمایی های خردمندانه و کمک گرفتن از خود کودک در مشکلات می تواند کمک بزرگی باشد.

** پنجره ی هفتم:

عدم لجبازی والدین: آموزش های عملی به مراتب از آموزش های تئوری ، موثرتر و آموزنده تر می باشند. اگر والدین در حضور بچّه ها با یک دیگر لجبازی کنند ، خیلی راحت و بدون دردسر لجبازی را به آن ها یاد می دهند و بچّه ها به طور واضح فیلمی مشاهده می کنند که در آن یکی از والدین با پافشاری دیگری را مجبور به اطاعت از خود می کند و آنان متوجّه می شوند که از این راه می توانند به راحتی به خواسته های خود برسند.

*** نتیجه:

پدرها و مادرها باید بدانند که با بردباری می توانند بر اکثر ناهنجاری ها چیره شوند و اجازه ندهند کودک به تنهایی برای همه ی افراد یک خانواده تصمیم بگیرد. متاسفانه بعضی از والدین با گفتن من حوصله ندارم و یا کی حوصله ی این کارها را دارد ، سعی می کنند بار مسئولیّت تربیت را کج به منزل برسانند . این گونه والدین باید گفته های خود را اصلاح کنند . بگویند من حوصله دارم و یا بهتر است بگویند من می توانم با حوصله و بردبار باشم و از این طریق خود باوری مثبت و عزِّت نفس خود را بالا ببرند. امّا در لجبازی از هر روشی برای از بین بردن یا کاهش آن استفاده می کنیم ، باید مراقب باشیم تا کودکان به خود و یا دیگران آسیب نرسانند.

 
 
منبع: شهرخبر و بیور نیوز
1836 بازدید
نظرات بازديد كنندگان:


  • Shiva height=
    Shiva | امتياز 0
    خیلی ممنون. راهنمایی خوبی بود.
ارسال نظر

نام:
ایمیل:
متن:
كد امنيتي:
درج کد امنیتی: