کودکان کار 2

موضوع اصلی : مقالات 9 / اسفند / 1392    
ارسال کننده


تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سوادآموزی با رویکرد نیاز های آموزشی کودکان کار بی سواد جنوب شهر تهران

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل محتوای کتاب های دوره سوادآموزی با رویکرد نیاز های آموزشی کودکان کاراست تادر طراحی متون درسی برای برنامه های سوادآموزی به این نیاز هاها توجه لازم شود. برای انجام این پژوهش به دلیل محدود بودن جامعه آماری (کتاب دوم دوره سوادآموزی سازمان نهضت سواد آموزی)، تمام جامعه (شامل تمام مطالب ، تصاویر ،جداول ،تکالیف موجود در جلد دوم کتاب دوره سازمان نهضت سواد آموزی ) به عنوان نمونه مورد مطالعه  تعیین شد. برای سنجش متغیرهای پژوهش از فرم های محقق ساخته استفاده شد. با تهیه ی فرم های تحلیل محتوا برای کتاب مذکور به تفکیک هر یک از دروس و به صورت کمی وکیفی به تحلیل موضوعی دروس با توجه به مهارت های زندگی پرداخته شد.

نتایج تحلیل محتوا کتاب دوره سواد آموزی با رویکرد نیاز های آموزشی کودکان کار کار نشان داد که:  در جلد دوم کتاب دوره سوادآموزی به آموزش شغل و حرفه مناسب ، تداوم سواد آموزی، آموزش بهداشت، آگاهی درباره ی مضرات اعتیاد، آگاهی در مورد بلوغ و مضرات ارتباط جنسی ناسالم  پرداخته نشده است.

   کلیدواژه ها:  کتاب های دوره سوادآموزی،  مهارت های زندگی، کودکان کار

 

مقدمه

پدیده کودکان کار معضلی است که تمام کشورهای جهان با آن دست به گریبان هستند کودکانی با حداقل بهره وری از امکانات معیشتی، تحصیلی و بهداشتی که هرروزه ساعات زیادی بدون هدف در خیابان هایی که از هر نظر، سلامت و امنیت آن ها را تهدید می کند، پرسه می - زنند و در واقع یکی از پدیده های آزار دهنده شهری است(خورسند جلالی،1380).

در سرشماری سال 1385 ، 185268 کودک 14-10 ساله مشغول به کار و 75071 نفر نیز در این گروه سنی جویای کار بودند.(مرکز آمار ایران، 1386).

با توجه به آمار فوق، ضرورت توجه به آموزش کودکان کار مشخص می شود زیرا حضور بی سوادان به شکاف هر چه بیشتر بین کشورهای پیشرفته و کشورهای در حال رشد منجر می- شود. این کودکان به لحاظ سنی از طفل 2 ساله که پذیرش آن ها در مراکز نگهداری گزارش شده است تا 19 سال پراکندگی دارند. اما بیشترین فراوانی بین 9 الی 17 یا 18 سال می باشند که عموماً از تحصیلات پایین برخوردار می باشند(رامشک ، 40:1381). 

کودکان کار

امروزه ابعاد آسیب های اجتماعی روز به روز گسترده تر می گردد و جامعه را با مشکلات ناشی از خود درگیر می نمایند. ازجمله آسیب های اجتماعی که روند رو به گسترش آن مشهود است وجود کودکان و نوجوانان کار است.

نتایج به دست آمده درباره وضعیت تحصیلی کودکان کار نشان می دهد که 2/58 درصد آنها در سال های اولیه ی تحصیل از رفتن به مدرسه محروم شده اند. کودک در این دوران به دلیل پایین بودن سن و وابستگی به والدین، توان مقاومت در مقابل خواست های خانواده را نداشته و با محرومیت از تحصیل برای حضور در خیابان و اشتغال در مشاغل کاذب مجبور می شود. از طرف دیگر خانواده این کودکان خانواده هایی پرجمعیت (با میانگین 7 نفر و انحراف استاندارد 7/2) هستند و همین عامل هزینه های مربوط به تحصیل کودکان را که مسبب اصلی ترک تحصیل آنهاست به حداکثر می رساند با این حال بعضی از کودکان، کار و تحصیل را به هم پیوند زده اند و دو هدف را دنبال می کنند( حسینی ،1384).

با توجه به این که کودکان کار و خیابان به دلیل ساعات طولانی حضور در محل کار غالباً از امکان حضور درمحیط های تحصیلی وسواد آموزی بی بهره مانده و یا اجباراً درسنین پایین آن را ترک می نمایند. بنا براین بیشتر این کودکان فاقد زمینه تحصیلی پایه ای هستند که آنها را قادر سازد تا مهارتهایی کسب کرده و در مشاغل بهتری درآینده به کار گرفته شوند وبرای زندگی در بزرگسالی  و احقاق حقوق خود توانمندی بیشتری کسب نمایند و بتوانند به عنوان یک نیروی انسانی کار آمد در توسعه و پیشرفت کشور مفید و کار آمد باشند(حسینی ،1385).

امروزه متخصصان توسعه، ثابت کرده اند که هیچ یک از جنبه های توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی بدون تدارک آموزش برای بزرگسالانی که در موقع مناسب از آموزش رسمی بی بهره مانده اند، تحقق نخواهد یافت. این قشر از افراد جامعه که عملاً در فعالیت های تولیدی وخدماتی جامعه مشارکت دارند، اگر دارای آگاهی های لازم نباشند تنها به اتلاف منابع و سرمایه خواهند پرداخت( دانشنامه جامع سوادآموزی ، جلد اول، 58:1388).

کودکان کار و نیازهای آموزشی

مسئله مبارزه با بی سوادی و آموزش و پرورش کودکان و بزرگسالان بی سواد در ایران سال هاست که از موضوع های اساسی برنامه های توسعه اقتصادی - اجتماعی بوده و دولت های وقت آموزش را یکی از اولویت های برنامه توسعه ملی خود اعلام کرده اند(آل- آقا،1380).

یکی از ابعاد فرآیندی آموزش و تثبیت آن ، وجود وکیفیت مطالب آموزشی است. شکل و محتوای مواد آموزشی نقش مؤثری در متقاعد ساختن فراگیران نسبت به اهمیت و ضرورت آموزش، جذب، حفظ ونگهداری آنان در دوره های آموزشی و ایجاد تمایل به تداوم برنامه آموزشی در میان آنان دارد. این موارد چنانچه با توجه به نیازها و علایق سواد آموزان و متکی بر اصل احترام به دانش و تجارب آنان تهیه و تدوین شده باشد ، مؤثر خواهد بود . مواد آموزشی چنان چه نقش مثبتی در بهبود کیفیت زندگی فراگیران ایفا کند، حاوی اطلاعات کاربردی و مفید در رابطه با شغل، بهداشت، تغذیه آنها باشد، ساده و لیکن جذاب و جالب باشد و با توجه به مسائل و مشکلات واقعی آنان در محیط کار و زندگی تهیه شده باشد قابل استفاده و اثر بخش خواهد بود (راهنمای نوین تهیه و تولید مواد آموزشی ،7:1388) .

پژوهش ها نشان می دهد که آنطور که باید به نیاز های کودکان کار و همچنین نیازهای آموزشی آنان توجه لازم نمی شود. برای نمونه لوییس اپتکار[1] (2006) در تحقیقی با عنوان " بازنگری وضعیت کودکان خیابانی در جهان در حال توسعه " در این مقاله ادبیات موجود درباره کودکان خیابانی را بازنگری می کند و ناظر بر این مسئله است که چرا کودکان خیابانی در فرهنگ های خاصی وجود دارد و در برخی فرهنگ ها وجود ندارد ؟ دلایل وجود این مسئله با فقر ، سوء رفتار و عوامل نوساز کننده مرتبط است. همچنین وودهد[2] (2007) در پژوهشی به تأثیرات روان شناختی کارکودکان پرداخته است .وی در این مقاله چارجوب کلی تحقیق و مداخله در این خصوص را مورد بررسی قرار داده است . وی معتقد است که ابتکارات جدیدی در خصوص مقابله با شرایط و وضعیت ناگوار کودکان و رسیدگی به وضعیت کودکان کار صورت گرفته است . از جمله پرداختن به وضعیت سلامت روانی ، جسمانی و فیزیکی کودکان کار در این مقاله مورد تأکید قرار گرفته است . وودهد همچنین چارچوب مفهومی کلی برای ارزیابی روش های متعددی که می توان سلامت کودکان را به مخاطره افکند و همچنین چارچوبی برای تأثیرات روان شناختی این عوامل و نشانگرها ارایه کرده است .

زیک زینگ چو[3] (2009) نیز در پژوهشی از زاویه ای دیگر با عنوان " کودکان کار و خیابانی شهری از چشم انداز طرد اجتماعی "  نتیجه این مطالعه نشان می دهد که گونه های مختلف طرد اجتماعی کودکان کار و خیابان اثر مقابل بر یکدیگر دارند و یکدیگر را تقویت می کنند. طرد خانوادگی معمولاً نقطه شروع دیگر طردهای اجتماعی است .که البته این مورد به تنهایی نمی تواند عاملی برای طرد کودک باشد و راه کارهای ارایه شده ادغام این کودکان در اجتماع است که البته تنها از طریق شیوه های رایج یعنی برآورده کردن نیازهای مقتضی یعنی خوراک ، پوشاک ، مسکن  ممکن نمی باشد بلکه باید مهارت های انطباق اجتماعی در آن ها تقویت شود .[4]

کودکان کار، نیازهای آموزشی و برنامه درسی

یکی از مسایل، موضوعات و گفتمان های بسیار مهم آموزش بزرگسال، طراحی و تدوین برنامه درسی و به ویژه محتوای آموزشی آن بوده است. با توجه به اینکه توافق عمومی وجود دارد که در برنامه ریزی درسی بزرگسال " فراگیر" محور محسوب می شود، به همین علت همه عناصر برنامه ریزی درسی از جمله محتوای آموزشی آن نیز تحت تاثیر می باشد ( دانشنامه جامع سواد آموزی،جلد اول، 241:1388).

امروزه بیشتر کشورهای در حال توسعه به دلیل نبود یاکمبود منابع مالی و انسانی متناسب قادر به پاسخگویی به این تقاضای عظیم برای آموزش نیستند . بنابراین باید به فکر ایجاد نوع تازه ای از آموزش باشند که با ویژگی های فردی و اجتماعی آنان هماهنگ باشند. چنین آموزشی امروزه به نام آموزش غیررسمی وآموزش بزرگسالان معرفی شده است (هاشمیان،1384 ).

موضوع برنامه ریزی درسی و تعیین مواد و محتوای آموزشی برای بزرگسالان یکی از مسایل مهم است. محتوای آموزشی در زمینه های خاص مثل برنامه ریزی برای آموزش درس ریاضی یا تدریس مهارت خواندن یا نوشتن و مانند آن مطرح می باشد. نیازهای یادگیری پایه، ابزار ضروری یادگیری ( سواد، بیان شفاهی ، حساب و حل مسئله) و محتوای یادگیری پایه ( دانش ، مهارت ها ، ارزش ها و نگرش ها )را در بر می گیرد که برای بقای انسان ها ، شکوفایی قابلیت های آنان برای زندگی و کار با عزت ، مشارکت کامل در توسعه و بهبود کیفیت زندگی ، تصمیم گیری آگاهانه و ارایه یادگیری ضرورت دارد(طالب زاده ،1384).

دست اندرکاران آموزش بزرگسالان معتقدند که باید با ایجاد ارتباط مستقیم و نزدیک با بزرگسالان از ارزش ها و نظرات آن ها آگاهی حاصل کرده و متناسب با نیازهای آموزشی فراگیران محتوای آموزشی تدوین نمایند. همچنین اجرای برنامه های آموزشی نیز باید با رعایت نظر آنان باشد . چرا که مدتهای مدیدی است که نیازهای حرفه ای افراد به توسعه و داشتن مهارت های مرتبط با تخصص آن ها مطرح بوده است . علاوه بر این لزوم ارتقای آگاهی ها برای قبول مسئولیت های اجتماعی و فردی که سطوح مختلفی را در بر می گیرد زمینه های وسیعی را برای تدوین محتوای آموزشی بزرگسالان به وجود آورده است (بحیرایی،1385)

بر این اساس محتوای آموزشی سواد آموزی مبتنی بر فراگیری و استفاده معنادار از زبان نوشتاری است و سطحی از سواد آموزی است که فرد را قادر می سازد به عنوان نیروی کار برای عملکرد مؤثر فردی و اجتماعی وارد جامعه شود ( بیانیه جهانی آموزش برای همه یونسکو ،2000) .

بنابراین این پژوهش صورت گیرد تا نیازهای کودکان کار را تشخیص داده و با تطابق آن با محتوای کتاب درسی نهضت سواد آموزی میزان پرداختن به این نیازها در این کتاب درسی مشخص گردد. و در صورت تناسب با نیازهای کودکان کار این کتاب ها برای سواد آموزی این فراگیران در سازمان های غیر دولتی حمایت از کودکان کار مورد استفاده قرارگیرد و درصورت عدم تناسب با نیازهای این فراگیران زمینه ای را برای مؤلفان و دست اندرکاران تهیه کتب درسی فراهم نماید تا به تدوین کتب درسی متناسب با نیازهای آموزشی کودکان کار بپردازند.

با توجه به موارد ذکر شده این تحقیق به دنبال بررسی سوالات ذیل می باشد:

1.      تا چه اندازه در کتاب دوم دوره سوادآموزی به آموزش شغل و حرفه مناسب توجه شده است ؟

2.      تا چه اندازه در کتاب دوم به تداوم سواد آموزی پرداخته شده است؟

3.      تا چه اندازه در کتاب دوم دوره سوادآموزی به آموزش بهداشت پرداخته شده است؟

4.      تا چه اندازه در کتاب دوم دوره سوادآموزی به آگاهی درباره ی مضرات اعتیاد پرداخته شده است؟

5.      تا چه اندازه در کتاب دوم دوره سوادآموزی به آگاهی در مورد بلوغ پرداخته شده است؟

تا چه اندازه در کتاب دوم دوره سوادآموزی به مضرات ارتباط جنسی ناسالم پرداخته شده است؟



[1]. Levis Aptekar

[2]Woodhead

[3].Zaixing Zue

 

 

روش

      در این مطالعه محقق به دنبال تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی براساس نیازهای آموزشی کودکان کاربی سواد سازمان های مردم  نهاد حمایت از کودکان کار جنوب شهر تهران می باشد.

جامعه آماری پژوهش محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی  چاپ شده در سال 1390می باشد. نمونه شامل تمام مطالب ، تصاویر ،جداول ،تکالیف موجود در جلددومکتاب دوره سازمان نهضت سواد آموزی می باشد.

 ابزار

برای تحلیل محتوا از یک فرم محقق ساخته استفاده به عمل آمد. این فرم ها از 6 قسمت تشکیل شده است که شامل شماره ی درس، عنوان درس، تعداد صفحه درس، پرداختن یا عدم پرداختن به موضوع، میزان حجم کمی اختصاص یافته، میزان کیفی می باشد.

فرم اول که برای تحلیل موضوعی جلد دوم کتاب دوره سوادآموزی استفاده شد شامل 30 درس و نگاره می باشد که در بخش عنوان درس، عنوان تمام دروس و نگاره ها بیان شده و تعداد صفحات درس که از شروع یک درس تا شروع درس بعدی را شامل می شود که شامل ( متن، تکالیف، تصاویر، جداول ) می باشد که در ستون مربوط به خود و مقابل هر درس و نگاره  نوشته شده است.

یافته ها

جدول شماره 1خلاصۀ تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی  ازنظر پرداختن به آموزششغل و حرفه مناسب

میزان کیفی

میزان حجم کمی اختصاص یافته

پرداخته

تعداد صفحه

عنوان درس

 

شماره درس

 

نشده

شده

 

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

کم

خیلی کم

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خدایا سپاس

1

 

 

 

 

 

 

0

 

3

ثروت بی پایان

2

 

 

 

 

 

 

0

 

4

احترام به مادر

3

 

 

 

 

 

5%

 

5

کشت ذرت

4

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خیال پردازی

5

 

 

 

 

 

 

0

 

4

تغذیه سالم

6

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آزادی خرمشهر

7

 

 

 

 

 

10%

 

4

قدر عافیت

8

 

 

 

 

 

5%

 

4

مسجد

9

 

 

 

 

 

5%

 

4

بهداشت فردی

10

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آخرین پیامبر

11

 

 

 

 

 

5%

 

4

برکت سفره

12

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت محیط

13

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق در خانواده

14

 

 

 

 

 

30%

 

5

گاز طبیعی

15

 

 

 

 

 

50%

 

5

پول با برکت

16

 

 

 

 

 

90%

 

5

صرفه جویی

17

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کمک های اولیه

18

 

 

 

 

 

 

0

 

5

عید ولایت

19

 

 

 

 

 

60%

 

5

میراث فرهنگی

20

 

 

 

 

 

40%

 

5

ضرب المثل های ایرانی

21

 

 

 

 

 

5%

 

5

شمع محفل بشریت

22

 

 

 

 

 

5%

 

5

اخلاق نیکو

23

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آب بهتربن آشامیدنی

24

 

 

 

 

 

 

0

 

5

دوکاج

25

 

 

 

 

 

40%

 

5

حضرت مهدی عج

26

 

 

 

 

 

80%

 

4

عاقبت ولخرجی

27

 

 

 

 

 

10%

 

4

پندهایی از لقمان حکیم

28

 

 

 

 

 

 

0

 

4

جهان آخرت

29

 

 

 

 

 

10%

 

6

دعا

30

 

154 صفحه

تعداد کل صفحات کتاب

 
 

همان طور که ملاحظه می شود از 32 درس و نگاره ی کتاب اول دوره ی سواد آموزی در16 درس آموزش شغل و حرفه مناسب در حد 5 تا 90 درصد با میانگین 16.5 درصد  مورد بحث قرار گرفته است . بنابراین، به طورکلی می توان گفت در این کتاب درسی در حد خیلی کم به آموزش شغل و حرفه مناسب پرداخته شده است. به طور مثال در صفحه 148 کتاب درمورد شغل و حرفه مناسب جمله زیر بیان شده است : "در کارگاه تولیدی خانم اکبری روزانه 250 دست لباس تهیه می شود "

جدول شماره 2: خلاصۀ تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی  ازنظر پرداختن به تداوم سوادآموزی

میزان کیفی

میزان حجم کمی اختصاص یافته

پرداخته

تعداد صفحه

عنوان درس

 

شماره درس

 

نشده

شده

 

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

کم

خیلی کم

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خدایا سپاس

1

 

 

 

 

 

90%

 

3

ثروت بی پایان

2

 

 

 

 

 

 

0

 

4

احترام به مادر

3

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کشت ذرت

4

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خیال پردازی

5

 

 

 

 

 

 

0

 

4

تغذیه سالم

6

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آزادی خرمشهر

7

 

 

 

 

 

 

0

 

4

قدر عافیت

8

 

 

 

 

 

 

0

 

4

مسجد

9

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت فردی

10

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آخرین پیامبر

11

 

 

 

 

 

 

0

 

4

برکت سفره

12

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت محیط

13

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق در خانواده

14

 

 

 

 

 

 

0

 

5

گاز طبیعی

15

 

 

 

 

 

 

0

 

5

پول با برکت

16

 

 

 

 

 

5%

 

5

صرفه جویی

17

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کمک های اولیه

18

 

 

 

 

 

 

0

 

5

عید ولایت

19

 

 

 

 

 

5%

 

5

میراث فرهنگی

20

 

 

 

 

 

 

0

 

5

ضرب المثل های ایرانی

21

 

 

 

 

 

 

0

 

5

شمع محفل بشریت

22

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق نیکو

23

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آب بهتربن آشامیدنی

24

 

 

 

 

 

 

0

 

5

دوکاج

25

 

 

 

 

 

 

0

 

5

حضرت مهدی عج

26

 

 

 

 

 

 

0

 

4

عاقبت ولخرجی

27

 

 

 

 

 

 

0

 

4

پندهایی از لقمان حکیم

28

 

 

 

 

 

 

0

 

4

جهان آخرت

29

 

 

 

 

 

 

0

 

6

دعا

30

 

154 صفحه

تعداد کل صفحات کتاب

 
 

همان طور که ملاحظه می شود از 30 درس کتاب دوم دوره ی سواد آموزی در 3 درس به تداوم سوادآموزی در حد 5 تا 90 درصد با میانگین 3.33 درصد مورد بحث قرار گرفته است. بنابراین، به طور کلی می توان گفت که در این کتاب درسی در حد خیلی کم به تداوم سوادآموزی پرداخته شده است . به طور مثال در صفحه 77 کتاب درمورد  سوادآموزی جمله زیر بیان شده است: "خانم آموزشیار از مشارکت همه سوادآموزان در کلاس تشکر کرد"

جدول شماره 3خلاصۀ  تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی  ازنظر پرداختن به آگاهی درباره ی مضرات اعتیاد

میزان کیفی

میزان حجم کمی اختصاص یافته

پرداخته

تعداد صفحه

عنوان درس

 

شماره درس

 

نشده

شده

 

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

کم

خیلی کم

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خدایا سپاس

1

 

 

 

 

 

 

0

 

3

ثروت بی پایان

2

 

 

 

 

 

 

0

 

4

احترام به مادر

3

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کشت ذرت

4

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خیال پردازی

5

 

 

 

 

 

 

0

 

4

تغذیه سالم

6

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آزادی خرمشهر

7

 

 

 

 

 

 

0

 

4

قدر عافیت

8

 

 

 

 

 

 

0

 

4

مسجد

9

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت فردی

10

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آخرین پیامبر

11

 

 

 

 

 

 

0

 

4

برکت سفره

12

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت محیط

13

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق در خانواده

14

 

 

 

 

 

 

0

 

5

گاز طبیعی

15

 

 

 

 

 

 

0

 

5

پول با برکت

16

 

 

 

 

 

 

0

 

5

صرفه جویی

17

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کمک های اولیه

18

 

 

 

 

 

 

0

 

 

 

جدول شماره4: خلاصۀ تحلیل محتوای کتاب اول دوره سواد آموزی  ازنظر پرداختن به مهارت ارتباط اجتماعی

میزان کیفی

میزان حجم کمی اختصاص یافته

پرداخته

تعداد صفحه درس

عنوان درس

 

شماره درس

 

نشده

شده

 

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

کم

خیلی کم

 

 

 

 

 

 

0

 

1

آموزش

1

 

 

 

 

 

 

0

 

1

امام

2

 

 

 

 

 

 

0

 

2

قرآن

3

 

 

 

 

 

 

0

 

1

ورزش

4

 

 

 

 

 

 

0

 

1

کوه

5

 

 

 

 

 

 

0

 

2

ایران

6

 

 

 

 

 

 

0

 

3

آباد

7

 

 

 

 

 

 

0

 

3

باران

8

 

 

 

 

 

 

0

 

3

درس

9

 

 

 

 

 

 

0

 

3

روستا

10

 

 

 

 

 

5%

 

4

مادر

11

 

 

 

 

 

 

0

 

4

نماز

12

 

 

 

 

 

 

0

 

4

سواد

13

 

 

 

 

 

80%

 

4

نیکوکاری

14

 

 

 

 

 

 

0

 

4

ورزش

15

 

 

 

 

 

 

0

 

4

اسراف

16

 

 

 

 

 

10%

 

4

کتابخانه

17

 

 

 

 

 

30%

 

4

سالمند

18

 

 

 

 

 

30%

 

5

بسیج

19

 

 

 

 

 

30%

 

4

انتخاب همسر

20

 

 

 

 

 

40%

 

4

یاد مادر

21

 

 

 

 

 

 

0

 

6

کارگر

22

 

 

 

 

 

10%

 

4

قرآن

23

 

 

 

 

 

40%

 

5

پایداری

24

 

 

 

 

 

10%

 

5

ابوعلی سینا

25

 

 

 

 

 

 

0

 

5

سلامت بدن

26

 

 

 

 

 

10%

 

5

میدان شهدا

27

 

 

 

 

 

 

0

 

5

ماه رمضان

28

 

 

 

 

 

 

0

 

5

امام حسین ع

29

 

 

 

 

 

 

0

 

5

صبروشکیبایی

30

 

 

 

 

 

 

0

 

5

محیط زیست

31

 

 

 

 

 

10%

 

4

نظم

32

 

136 صفحه

تعداد کل صفحات کتاب

 
 

همان طور که ملاحظه می شود از 32 درس و نگاره کتاب اول دوره سوادآموزی در 12 درس مهارت ارتباط اجتماعی درحد 5تا80 درصد بامیانگین 9.53 درصدمورد بحث قرار گرفته است. بنابراین ، می توان گفت که دراین کتاب درسی درحد خیلی کم به آموزش مهارت ارتباط اجتماعی  پرداخته شده است . . به طور مثال در صفحه 67 کتاب درمورد ارتباط اجتماعی جمله زیر بیان شده است:" در روز مادر ، یاسر با خانواده به دیدار مادر رفت ،آنان برای او هدیه بردند ، مادر از دیدن آنان بسیار شاد شد"

-بررسی مهارت زندگی کنترل خشم در کتاب اول دوره سواد آموزی

جدول شماره6خلاصۀ تحلیل محتوای کتاب دوم دوره سواد آموزی  ازنظر پرداختن به آگاهی درباره ی مضرات ارتباط جنسی ناسالم

میزان کیفی

میزان حجم کمی اختصاص یافته

پرداخته

تعداد صفحه

عنوان درس

 

شماره درس

 

نشده

شده

 

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

کم

خیلی کم

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خدایا سپاس

1

 

 

 

 

 

 

0

 

3

ثروت بی پایان

2

 

 

 

 

 

 

0

 

4

احترام به مادر

3

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کشت ذرت

4

 

 

 

 

 

 

0

 

4

خیال پردازی

5

 

 

 

 

 

 

0

 

4

تغذیه سالم

6

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آزادی خرمشهر

7

 

 

 

 

 

 

0

 

4

قدر عافیت

8

 

 

 

 

 

 

0

 

4

مسجد

9

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت فردی

10

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آخرین پیامبر

11

 

 

 

 

 

 

0

 

4

برکت سفره

12

 

 

 

 

 

 

0

 

4

بهداشت محیط

13

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق در خانواده

14

 

 

 

 

 

 

0

 

5

گاز طبیعی

15

 

 

 

 

 

 

0

 

5

پول با برکت

16

 

 

 

 

 

 

0

 

5

صرفه جویی

17

 

 

 

 

 

 

0

 

5

کمک های اولیه

18

 

 

 

 

 

 

0

 

5

عید ولایت

19

 

 

 

 

 

 

0

 

5

میراث فرهنگی

20

 

 

 

 

 

 

0

 

5

ضرب المثل های ایرانی

21

 

 

 

 

 

 

0

 

5

شمع محفل بشریت

22

 

 

 

 

 

 

0

 

5

اخلاق نیکو

23

 

 

 

 

 

 

0

 

5

آب بهتربن آشامیدنی

24

 

 

 

 

 

 

0

 

5

دوکاج

25

 

 

 

 

 

 

0

 

5

حضرت مهدی عج

26

 

 

 

 

 

 

0

 

4

عاقبت ولخرجی

27

 

 

 

 

 

 

0

 

4

پندهایی از لقمان حکیم

28

 

 

 

 

 

 

0

 

4

جهان آخرت

29

 

 

 

 

 

 

0

 

6

دعا

30

 

154   صفحه

 تعداد کل صفحات کتاب

 
 

همان طور که ملاحظه می شود از 30 درس کتاب دوم دوره سواد آموزی درهیچ درسی آگاهی های جنسی مورد بحث قرارنگرفته است. بنابراین، به طورکلی می توان گفت در این کتاب درسی آگاهی درباره مضرات ارتباط جنسی ناسالم پرداخته نشده است.

 

 

بحث و نتیجه گیری

نتایج پژوهش نشان داد که کودکان کار مورد مطالعه به دلیل اینکه اظهار داشته اند در حد خیلی زیاد هزینه خانواده را تأمین می کنند بنابراین نیاز دارند که شغل و حرفه مناسبی را فراگیرند . هیچ یک از فعالیت های اقتصادی آن ها جزء مشاغل موثر و مطلوب از نظر اقتصادی نمی باشند و کلیه آن ها به مشاغل کاذب ، می پردازند و دربعضی کارها حرمت و کرامت انسانی آن ها زیر سوال می رود . کودکان خیابانی اغلب به مشاغل سیاه مشغول هستند یعنی مشاغلی که کمکی به فرآیند تولیدی نمی کند و کار خدماتی نیز محسوب نمی شود( عبادی ، 1387). این گروه از کودکان و نوجوانان چه به دلیل سیر کردن شکم اعضای خانواده باشد ، چه به دلیل سیر کردن شکم خود باشد و چه به دلیل تأمین نظر اربابان و باندهای تبهکار عموماً دست به فعالیت های اقتصادی از نوع مشاغل کاذب یا غیر انسانی یا غیر اخلاقی می زنند و معمولاً در برخی مواقع در آمد مناسبی نیز به دست می آورند. چرا که هنوز فرهنگ ترحم در میان مردم جامعه ی ما وجود دارد و نگاه حمایتی از این گروه از کودکان ونوجوانان در افکار عمومی جایگاه خاصی دارد. این دیدگاه اجتماعی باعث شده است که پرداختن به کارهای سبک و بی زحمت درآمد مناسبی برای آن ها داشته باشد . از جمله کارهایی که هرکدام از کودکان ونوجوانان کار و خیابانی متناسب با استان ، شهر و محله ای که درآن پراکنده شدند انجام می دهند عبارتند از : دستفروشی ، شیشه شویی اتومبیل، واکس زدن در کنار خیابان ، آب فروشی در قبرستان ،گل فروشی در چهارراه ها و قبرستان ها ، وزن کشی، روزنامه فروشی ، پلاستیک فروشی ، جمع کردن نان خشک ، آدامس فروشی ، درآمد از را سرقت ، چاقو فروشی ، فروش مواد مخدر، مبادرت به فحشا ، جابه جا کردن کالا  ( ملکی ،10:1385). همچنین مطالعه بوس (2003)، در هندوستان نشان دادکه والدین کودکان خیابانی دارای درآمد پایین بودند و 4/60 درصد پدرانشان کولی یا کارگر روزمزد بودند. دراکثر موارد مادران این کودکان زنده هستند و در خانه یا بیرون از خانه با درآمد پایین مشغول به کار هستند. اکثر کودکان مخارج زندگی را با کارکردن به دست می آورند. در فصل های مختلف سال کودکان شغل های متفاوتی دارند و در روز 8 تا 10 ساعت مشغول به کار هستند.  بنابراین بر طبق نتایج پژوهش های صورت گرفته ضرورت دارد که به کودکان کار شغل و حرفه مناسبی را آموزش داد تا از انجام مشاغل کاذب خودداری کنند و آن ها بتوانند با داشتن شغل مناسب و دائمی هزینه های خانواده خود را  بهتر تأمین کنند .

در ادامه نیز، نتیجه پژوهش نشان می دهد که فرض پژوهش تأیید می شود و کودکان کار مورد مطالعه اظهار داشته اند که درس خواندن در حد زیاد در شغل آن ها تأثیر مثبت دارد بنابراین آن ها به تداوم سوادآموزی نیاز دارند.  هال و مازا (2002) خانواده های بی خانمان و خانواده هایی را که در اقامتگاه زندگی می- کردند، مورد بررسی قرار دادند ، 43 درصد کودکان سن مدرسه در این مطالعه در مدرسه حاضر نمی شدند و از آنانی که به مدرسه می رفتند، 30 درصد از همسالان خود عقب بودند .همچنین، در رابطه با آکاهی از مضرات مواد مخدر، نتایج پژوهش نشان می دهد که کودکان کار مورد مطالعه اظهار داشته اند که در حد خیلی کم مواد مخدر مصرف می کنند بنابراین آنان به آموزش برای آگاهی از مضرات اعتیاد در حد کم نیاز دارند . با وجود اینکه این کودکان اظهار داشته اند که درصد خیلی کمی از آن ها مواد مخدر مصرف می کنند ولی به دلیل اینکه این کودکان در خانواده  یا محیط هایی زندگی می -کنند که اکثر افراد آن دارای اعتیاد به مواد مخدر می باشند، بنابراین آن ها هم در معرض خطر اعتیاد هستند در نتیجه ضرورت دارد در مورد مضرات اعتیاد به موادمخدر به آن ها آگاهی های لازم داده شود.

از خطراتی که کودکان ونوجوانان خیابانی را تهدید می نماید گرفتاری این گروه در دام گروه ها و باندهای قاچاق و تبهکار می باشد. انتقال مواد مخدر یا هرگونه کالای قاچاق توسط کودکان ونوجوانان از امنیت برخوردار است، لذا برای اینکه توزیع مواد به راحتی صورت گیرد ، توزیع کنندگان مواد مخدر کودکان ونوجوانان خیابانی را بهترین گروه می یابند و آن ها را اجیر می کنند و در مقابل اندک مبلغی توزیع مواد مخدر و دارو را بر عهده ی آن ها قرار می دهند چون که اولاً مواد سالم به مقصد می رسد ، ثانیاً اگر لو بروند مجازات سنگین ندارند و دادگاه ها با کودکان به مراتب سهل تر برخوردار می کنند. ( فرجاد ،1387).

در رابطه با آموزش بهداشت، نتایج پژوهش نشان داد که کودکان کار مورد مطالعه به دلیل اینکه در خانه غذای کافی مصرف نمی کنند و موادغذایی مفید و سالم استفاده نمی کنند و همچنین در هنگام بیماری درحد زیاد به دکتر مراجعه می کنند بنابراین به آموزش بهداشت و تغذیه سالم کار نیاز دارند و در نتییجه فرض پژوهش تأیید می گردد. وود (2005) علایم سرماخوردگی در کودکان خیابانی 50 برابر و اسهال 500 برابر کودکان طبیعی و بهنجار می باشد . 20 درصد کودکان خیابانی ، چهار روز یا بیشتر در ماه گذشته گرسنه مانده بودند که به علت نداشتن پول برای خرید غذا بوده است . خانواده های بی خانمان غالباً به خدمات تغذیه ی عمومی دست می یابند . با وجود این بیشتر از 15 درصد از آنان غذا دریافت نمی کنند ، زیرا همیشه غذا به اندازه کافی در دسترس نیست.میلر و لاین (2004) وضعیت بهداشتی  158 کودک را که در ایالت واشنگتن زندگی می- کردند، مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که مشکلات بهداشتی این کودکان چهار برابر وخیم - تر از کودکان عادی است . (بوس ،2003)"وضعیت تغذیه و سلامتی کودکان خیابانی و کار در سطح رضایت بخشی نیست. غذای مصرفی اشان از لحاظ کیفی و کمی مناسب نیست". (استوارت ،2000)"هنگامی که نیازهای تغذیه کودکان خیابانی و کار برآورده نشود رشد تحت تأثیر قرار می گیرد ، سلامت جسمانی به خطر می افتد".بنابراین با توجه به نتایج تحقیقات صورت گرفته نیاز کودکان کار به آموزش بهداشت و تغذیه سالم مشخص می گردد.

 همچنین نتایج پژوهش نشان می دهد که کودکان کار مورد مطالعه در حد خیلی کم در مورد بلوغ و مسایل مربوط به این دوره و مضرات ارتباط جنسی ناسالم اطلاعات دارند بنابراین به آگاهی در مورد  بلوغ و مضرات ارتباط جنسی ناسالم نیاز دارند . از جمله خطرات شدیدی که کودکان ونوجوانان موجود در خیابان به خصوص دختران را تهدید می نماید و زمینه بازگشت احتمالی آن ها را به خانواده ها مشکل می گرداند؛ مورد سوء استفاده جنسی قرار گرفتن آنان می باشد. سوء استفاده جنسی در قالب به کارگیری کودکان ونوجوانان جهت نمایش رفتارهای جنسی، تماس جنسی، لذت بردن و ارضاء میل جنسی ، عکس برداری از بدن عریان و اندام های جنسی ، تولید فیلم های جنسی و ازهمه وحشتناک تر تجاوز جنسی با اعمال زور و خوراندن مواد بیهوش کننده می باشد . (ملکی ،46:1385).

 در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که، پژوهش های انجام شده توسط محققین دیگر مانند میر حسینی(1382)، اکبری عمرو آبادی(1382)، میر حسینی (1375)،  نریمانی ، محمد نیا ، فلاحتی و اصلانپور (1382)،  جلالی (1389)، احمدی خوبی (1383)، مهدی زاده (1381)،  یارایی (1386) ،   باسوک و همکارانش(2005 )، باتیس (2007)، اگر چه مستقیماً به این موضوعات نپرداخته ولی با توجه به آن چه که از این پژوهش ها استنباط می شود می توان گفت که نتایج پژوهش حاضر با این استنباطها تطابق دارد.

براساس بررسی های موجود تا کنون پژوهشی در ایران در مورد تحلیل کتب سواد آموزی با رویکرد نیازهای آموزشی کودکان کار به چشم نخورده است ؛ لذا بر اساس پژوهش های انجام شده در زمینه نیازهای آموزشی سواد آموزان می توان نتیجه گرفت که باید در کتب درسی سواد آموزی به نیازهای آموزشی کودکان کار که آن ها جزء اولویت های آموزشی سازمان نهضت سواد آموزی افراد10 تا 49 ساله می باشند توجه شود . و از سویی دیگر  بنا بر مبانی نظری اهمیت و نقش محتوا در ایجاد انگیزه و ارتقاءسطح دانش در سوادآموزان مشخص می گردد .

1283 بازدید
نظري براي اين مطلب وجود ندارد، شما اولين نفر باشيد!
ارسال نظر

نام:
ایمیل:
متن:
كد امنيتي:
درج کد امنیتی: