یوزپلنگ ایرانی

موضوع اصلی : حیوانات در حال انقراض 20 / اسفند / 1392    
ارسال کننده


 
یوزپلنگ آسیایی که همکنون با نام یوز ایرانی شناخته میشود. با نام علمی آسینونیکس جوباتس وناتیسوس یکی از گونه های در خطر انقراض که فقط در ایران یافت میشود. کل جمعیت تخمینی از این گونه بین ۷۰ تا ۱۰۰ عدد است. جمعیت آنها بین ده  زیستگاه حفاظت شده مختلف تقسیم شده است. این زیستگاه ها در منطقه ای از کویر در شرق ایران واقع شده است.
 
دولت ایران یوزپلنگ را یک میراث فرهنگی و طبیعی متعلق به خود میداند و تبدیل یک نماد در فعالیتهای حفاظت از محیط زیست شده است. و در جام جهانی ۲۰۱۴ در برزیل تیم ملی فوتبال ایران با عنوان یوزهای آسیایی پا به میدان مسابقات خواهند نهاد.
 
یوزپلنگ های ایرانی به رفت و آمد از ایران به ترکمنستان عادت کرده و در حال مهاجرت بین ایران و ترکمنستان بودند٬ اما حفاظها و سیم خاردارهای مرزی مانع این مهاجرت طبیعی شده است.
 
یوزپلنگهای ایرانی کوچکتر از اقوام آفریقایی خود هستند به طوری که پاهای آنها کوتاهتر و پوست آنها نازکتر و گردنشان قدرتمندتر است. بر خلاف یوزپلنگ های چشمگیر و خوش عکس کنیایی تقریبا قیر قابل مشاهده هستند. شدیدا خجالتی همانند دانه های شن در سراسر فلات مرکزی ایران پراکنده شده و در لبه انقراض همیشگی قرار گرفته اند.
 
یوزپلنگ ها سریعترین پستانداران روی کره خاکی هستند.
اندازه سر وبدن یک یوزپلنگ بالغ از 112 تا 135 سانتی متر است و با دمی به طول  84 یا 66 سانتی متر است. وزن آنها  بین 34 تا 54 کیلوگرم میتواند باشد اما نرها کمی از ماده ها بزرگتر هستند. خطی به نام خط اشک از گوشه چشم این حیوان تا گوشه لبش امتداد یافته‌است که این خط در نوع ایرانی ضخیم تر از نوع آفریقایی است.
 
 
تهدیدات

تغییرات زمینی تأثیرگذارترین عامل در اکوسیستم یوزپلنگ می‌باشد. آزار اذیت از طرف انسان، کاهش زیستگاهها و پراکنده شدن زیستگاهها، گسترش بیابانها و شکار منابع غذایی یوزپلنگها مثل غزالها و مخصوصا شکار حیوانات برای سرگرمی یا برای تجارت از علل کاهش نسل این حیوان بوده‌است. بر طبق گزارش سازمان محیط زیست کشور این کاهش مخصوصا در بین سالهای ۱۹۸۸تا ۱۹۹۱بوده‌است.

اکنون یوزپلنگ‌ها در تعداد بسیار کم و در نواحی پراکنه زیست می‌کنند و این غلظت کم جمعیتی به خاطر کاهش جمعیت قوچ و آهو به علت از بین رفتن مراتع و همزمان با آن آزار و ادیت یوزها از سوی انسان می‌باشد.

از جمله دیگر عوامل تهدید کننده زیستگاه یوزپلنگ‌ها در ایران، احداث جاده از وسط منطقه حفاظت شده کوه بافق است که به رغم تلاش‌ها هنوز این پروژه متوقف نشده است.

زغال سنگ، مواد مخدر و یوز پلنگ: زغال سنگ، آهنو مسسه فلزی هستند که در سه استان در ایران و میان زیستگاههای یوز پلنگ یافت شده‌اند. تخمین زده می‌شود در دو منطقه زغال سنگ بافق و آهن نایبند بیشتر جمعیت یوزپلنگ‌ها بیرون از منطقه حفاظت شده باشند. خود استخراج معدن تهدیدی برای یوزها نیست. بلکه خطر اصلی به خاطر احداث جاده برای این معدن و رفت‌وآمد انسان در این جاده باعث نزدیکی بین انسان و یوز می‌شود و دسترسی انسانها را به یوز در مخصوصا بیرون از مناطق حفاظت شده افزایش می‌دهد. در مرز ایران و افغانستان و پاکستان هنوز گذرگاههایی وجود دارد که تبهکاران مسلح و قاچاقچیان مواد مخدر از آن طریق مواد مخدر را در مرکز و غرب ایران پخش می‌کنند٬آنها باید باید برای این کار از میان زیستگاههای یوز گذر کنند و یوزها مخصوصا در بیون از مناطق حفاظت شده تلفات بسیاری می‌دهند. سه کشور ایران ٬افغانستانو پاکستاننمی‌توانند کاری اساسی ترتیب دهند. این اطلاعات بر طبق تحقیقات آقای اسدی در سال ۱۹۹۷بوده‌است اما اکنون اطلاعات موثقی در دسترس نیست.
 
 
پناهگاه ها و مناطق حفاظت شده یوزپلنگ ایرانی 
 

پناهگاه حيات وحش نایبندان در استان یزد، با مساحتی حدود 1517000 هکتار، بزرگ­ترین پناهگاه وحش در ایران و مهم­ترین زیستگاه یوزپلنگ آسیایی است. برآورد می­شود که 12 تا 15 یوزپلنگ در آن زندگی کنند. این پناهگاه از سال 1373 تحت حفاظت بوده است و در سال 1380 به عنوان پناهگاه وحش تعیین شده است.

 
 

پارک ملی توران با داشتن مساحتی حدود 101000 هکتار و با احاطه کردن پناهگاه حيات وحش توران (303000هکتار) و منطقه حفاظت شده توران (1037120 هکتار) در سال 1381 به عنوان پارک ملی شناخته شد. در حال حاضر 10 تا 14 یوزپلنگ در آن زندگی می­کنند. این منطقه از سال 1360 تحت حافظت بوده و در سال 1355 به عنوان ذخیره­ گاه زیستکره تعیین شده است.


 


شهرستان راور به عنوان شمالی ترین شهرستان استان کرمان با وسعتی حدود 1400000هکتار قرار دارد این شهرستان به علت قرار گرفتن در فلات مرکزی ایران و همجواری با کویر مرکزی ایران دارای تنوع زیستی بسیار بالایی بوده به طوری که اکثر گونه های گیاهی و جانوری استان در شهرستان زندگی میکند .


 


پارک ملی کویر با مساحتی حدود 442200 هکتار در استان های سمنان و اصفهان قرار دارد. این منطقه از سال 1343 حفاظت شده و در سال 1355 به عنوان پارک ملی اعلام شده است. تعداد یوزپلنگ­های موجود در این منطقه 4 تا 6 قلاده برآورد می­شود. ارتفاع این منطقه بین 740 تا 1920 متر متغیر است و میانگین دماهای ماکزیمم و مینیمم آن به ترتیب 10 و 25 درجه سانتیگراد است. میانگین بارش سالیانه 132 میلی متر است که ایجاد آب و هوایی گرم و خشک را موجب شده است. همچنین، در این منطقه بناهای فرهنگی و تاریخی مانند کاروانسرای قصر بهرام، نهر سنگی و سنگفرش واقع شده است.

 
 

پناهگاه حيات وحش عباس آباد نايين با وسعتي معادل 400000 هکتار در شرق اصفهان ما بين طول جغرافيايي 53 درجه و 52 دقيقه تا 55 درجه و 8 دقيقه شرقي و عرض جغرافيايي 33 درجه و 11 دقيقه تا 33 درجه و 44 دقيقه شمالي قرار گرفته است. اين منطقه يکي از مهمترين زيستگاه هاي يوزپلنگ و از زيستگاه هاي منتخب پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي است. علاوه بر يوزپلنگ آسيايي جمعيت هاي قابل توجهي از گونه هاي کمياب و در خطر انقراض کشور از جمله گربه شني، شاه روباه، هوبره،جبير، زاغ بور و بحري در آن زيست مي کنند. اين منطقه در غرب پارک ملي و منطقه حفاظت شده سياهکوه در استان يزد که از ديگر زيستگاه هاي مهم يوزپلنگ آسيايي است قرار گرفته است.


 


منطقه حافظت شده کالمند با مساحتی حدود 229100 هکتار، در سال 1369 به عنوان منطقه حافظت شده تعیین شد. این منطقه در استان یزد واقع شده است و ارتفاع آن بین 1200 تا 3000 متر در تغییر است. میانگین دمای سالیانه آن 15 درجه سانتیگراد و میانگین بارش سالیانه آن 200 میلی متر است که موجب به وحود آمدن آب و هوای خشک و بیابانی در این منطقه می­شود. این منطقه بخش­هایی از کویر، جلگه و چشم اندازهای کوهستانی را در خود جای داده است. این منطقه مرکز پرورش الاغ وحشی ایرانی یا همان گورخر کوچک است.


 


پارک ملی سیاه­ کوه با مساحتی حدود 200000 هکتار بخش­هایی از دو استان اصفهان و یزد را در شرق ایران در خود جای داده است. این منطقه از بخش­های کوهستانی و دشت­های شنی تشکیل شده است. میانگین دمای سالیانه 19 درجه سانتیگراد و میانگین بارش سالیانه 65 میلی متر است و آب و هوای منطقه، فراخشک معتدل در نظر گرفته می­شود. همچنین ارتفاع این منطقه بین 800 تا 2000 متر است.


 


پناهگاه حيات وحش دره انجیر با وسعت تقریبی 175300 هکتار، در سال 1381 به عنوان پناهگاه حیات وحش اعلام شد. این منطقه که در استان یزد واقع شده است، ناحیه است کوهستانی، تپه ماهوری و دشتی با اراضی شور. تخمین زده می شود که 3 تا 5  یوزپلنگ آسيایی در آن زندگی کنند.


 


منطقه حفاظت شده بافق این منطقه با مساحتی حدود 88500 هکتار در استان یزد و در شرق ایران واقع شده است. این منطقه، ناحیه­ای کوهستانی با دشت­ها و تپه ماهورهای پراکنده است و بین 4 تا 6 یوزپلنگ آسیایی را درخود جای داده است. آب و هوای آن فراخشک و خشک است و میانگین­های دما و بارندگی سالیانه آن به ترتیب 16 درجه سانتیگراد و 70 میلی متر است. ارتفاع منطقه بین 1060 تا 2860 متر است.


 


منطقه حيات وحش میاندشت با مساحتی حدود 84500 هکتار در استان خراسان شمالی واقع شده است و از سال 1354 به عنوان پناهگاه  حيات وحش اعلام شد. ناحیه­ای کوهستانی و تپه ماهوری و دشتی با شوره ­زارهای وسیع است. ارتفاع آن بین 900 تا 1340 متر است. همچنین میانگین­های دمای سالیانه و بارش سالیانه آن به ترتیب 14 درجه سانتیگراد و 150 میلیمتر است که موجب ایجاد اقلیم خشک بیابانی معتدل می­شود. رود کال شور جاجرم در این پناهگاه جاری است.


 

لازم به ذکر است اگر تمایل به هر نوع کمک مالی یا عملی و فرهنگی برای حفاظت یوزپلنگ ایرانی دارید می توانید با گروه وب سایت رسمی پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی یاری و همکاری نمایید.

farsi.cacp.ir

 

 

منابع:

www.cacp.ir

www.cheetah.org

www.wikipedia.org

www.triptopersia.com

www.wildcatconservation.org

www.newswatch.nationalgeographic.com

 
1319 بازدید
نظري براي اين مطلب وجود ندارد، شما اولين نفر باشيد!
ارسال نظر

نام:
ایمیل:
متن:
كد امنيتي:
درج کد امنیتی: